Sürekli Ürün İçin Çiçek ve Meyvelerimizin Bakımı
Kısa cevap: Çiçek dökümünün büyük bölümü hastalıktan değil, dengesizlikten olur — ani su stresi, aşırı azot, tozlaşma eksikliği ve kök bölgesindeki sıcaklık dalgalanması. Ben kendi balkonumda ve arka bahçemde bu dört şeyi kontrol altına aldığımdan beri domateste de biberde de dökülme neredeyse durdu. Bitkilere daha çok ürün almak için sırayla şunu yapıyorum: çiçeklenme başlar başlamaz azotu kesip potasyum ağırlıklı beslemeye geçiyorum, sulamayı seyrek ama derin hale getiriyorum, sabah saatlerinde çiçekleri hafifçe titretiyorum ve olgunlaşan her ürünü bekletmeden topluyorum.
Çiçek dökülmesinin gerçek sebebini ayırt etmek
İlk yıllarımda her dökülen çiçek için ilaç arıyordum. Oysa bir bitkinin çiçeğini bırakması genelde bilinçli bir karardır: "Bunu taşıyamam" der. Ben şu ayrımı yapıyorum:
- Çiçek sapı sararıp kuruyorsa ve dip tarafından temiz bir şekilde ayrılıyorsa, sorun tozlaşma veya sıcaklıktır.
- Yapraklar koyu yeşil, kalın ve bitki çok gür ama çiçek az ise azot fazlalığı var. Bitki gövde yapmayı tercih ediyor.
- Öğle saatlerinde solup akşam düzelen bitki kök bölgesinde su-hava dengesini kaybetmiş demektir; toprak ya sıkışmış ya da saksı küçük.
- Çiçekte kahverengi leke, ağda gibi iz varsa orada iş değişiyor, o zaman zararlı ve hastalık tarafına bakmak gerekiyor.
Bu ayrımı yapmadan yapılan her müdahale ya boşa gidiyor ya durumu kötüleştiriyor. Ben teşhisi netleştirmeden gübre kutusuna elimi atmıyorum.
Çiçeklenme dönemine geçiş: gübre stratejisini değiştirmek
Fide döneminde bitkiye yaprak ve gövde yaptırmak istiyoruz, orada azot iyidir. Ama ilk çiçek tomurcuğunu gördüğüm gün beslemeyi değiştiriyorum. Kendi hazırladığım kompost çayına yakılmış muz kabuğu külü veya kül suyu ekleyip potasyumu yükseltiyorum; ayrıca ezilmiş yumurta kabuğunu toprağa erken karıştırıyorum ki kalsiyum çiçek dibi çürüklüğüne fırsat vermesin. Kalsiyumu meyve oluştuktan sonra vermek çoğu zaman geç kalıyor.
Uyguladığım basit takvim şöyle:
| Dönem | Öne çıkan besin | Sıklık |
|---|---|---|
| Fide – ilk 3-4 hafta | Dengeli, hafif azot | 10-14 günde bir seyreltik |
| İlk tomurcuk | Potasyum + kalsiyum | Haftada bir hafif doz |
| Meyve tutumu | Potasyum ağırlıklı, azot minimum | 7-10 günde bir |
| Hasat ortası | Kompost takviyesi + yaprak gübresi | 2 haftada bir |
Dozu her zaman tarifin altında tutuyorum. Fazla gübre, az gübreden daha çok ürün kaybettirdi bana.
Tozlaşmaya elle yardım etmek
Balkonda arı trafiği az olduğu için domates, patlıcan, biberde çiçekleri sabah 9-11 arasında elimle titretiyorum. Küçük bir elektrikli diş fırçasının arkasını çiçek sapına değdirmek çok işe yarıyor. Kabak, salatalık, kavun gibi ayrı erkek-dişi çiçekli türlerde erkek çiçeğin taç yapraklarını sıyırıp dişi çiçeğin göbeğine değdiriyorum; bu yöntemle tutum oranım gözle görülür arttı. Nem çok yüksekse polen yapışkanlaşıp dökülmüyor, o günlerde havalandırmayı artırıyorum.
Su, gölge ve sıcaklık: dökülmenin sessiz sebepleri
Çiçeklenme, bitkinin en hassas dönemi. Toprağın bir gün kurup ertesi gün göllenmesi tomurcukları tek tek düşürüyor. Ben yüzeyde 2-3 santim parmak testi yapıp, kuruysa saksı dibinden su akacak kadar bol suluyorum; günde bir bardak dökme alışkanlığını bıraktım. Mevsime göre sulama sıklığı değişiyor tabii, yaz ortasında sabah erken, ilkbaharda günün ortası bana daha iyi sonuç verdi.
Bir de yaz öğlesinin doğrudan güneşi var. 35 dereceyi geçen saatlerde polen canlılığını yitiriyor. Bahçenin güneş-gölge haritasını çıkarıp çiçekli bitkileri öğleden sonra hafif gölge alan yerlere aldım; bunu yaptığım yıl domateste dökülme belirgin şekilde azaldı. Saksı bitkilerinde saksıyı açık renkli bir kap içine yerleştirmek veya toprağı saman, kıyılmış kuru yaprakla malçlamak kök sıcaklığını dengeliyor.
Verim dönemini uzatan alışkanlıklar
- Sık hasat: Salatalık, fasulye, biber, kabakta olgunlaşmış ürünü bırakmak bitkiye "tohumumu yaptım" mesajı verir ve üretim yavaşlar. Ben gününde topluyorum.
- Budama: Domateste koltuk sürgünlerini küçükken alıyorum; alt yaprakların toprağa değenlerini kesiyorum. Havalandırma artınca hastalık da azalıyor.
- Yükleme kontrolü: Bir salkımda 6-7 meyve varsa en zayıf ikisini alıyorum. Kalanlar hem daha iri hem bitki nefes alıyor.
- Ardıl ekim: Fasulye ve salatalık gibi türleri üç hafta arayla iki parti dikiyorum; ilk parti yorulduğunda ikincisi devreye giriyor.
- Yaşlıyı ayıklamak: Sararmış, hastalıklı yaprağı bekletmiyorum. Bitki onu kurtarmak için enerji harcıyor.
Çiçekli süs bitkilerinde farklı ne yapıyorum
Sardunya, petunya, gül gibi bitkilerde asıl sır solmuş çiçeği koparmak. Tohum kesesi oluşmaya başlayınca bitki yeni çiçek üretmeyi bırakıyor. Ben haftada iki kez elimden geçirip solan başları sapıyla bir